Papiery fotograficzne

Pomimo, że przybywa amatorów domowego drukowania zdjęć, ten temat jest w Polsce wciąż niszowy względem chociażby Niemiec czy krajów skandynawskich, gdzie jest zupełnie inne i bardziej zakorzenione mentalnie podejście do prezentacji swoich niezwykłych wspomnień, osób i okoliczności. 

W ostatnich dekadach tradycyjna odbitka fotograficzna kojarzona była jako finalny produkt większości profesjonalnych fotografów. Każdy kto chciał się cieszyć wysokiej jakości zdjęciami na papierze fotograficznym musiał korzystać z dedykowanych punktów usługowych lub foto-kiosków. Obecnie ilość takich specjalistycznych miejsc spada z uwagi na rosnący rynek fotografii mobilnej i jednocześnie zmniejszone zapotrzebowanie na drukowanie zdjęć. Nie każdy też ma czas i ochotę na fatygowanie się i czekanie, by poczuć w ręce ulubione momenty utrwalone na papierze fotograficznym. 

Profesjonalne wydruki fotograficzne na domowej drukarce

Abyś mógł samodzielnie drukować zdjęcia o wysokiej jakości potrzebujesz oczywiście dobrego monitora, który zapewni wiarygodny obraz oraz odpowiedniej drukarki fotograficznej, która pozwoli wiernie zreprodukować Twój artystyczny zamysł. 

Jednak końcowy efekt i wrażenia z odbitki będą zależne od tego, jak dobrze dobierzesz papier fotograficzny. Aby uzyskać zdjęcia wysokiej jakości warto znać podstawowe pojęcia związane z typami i rodzajami papierów stosowanych do drukowania materiałów cyfrowych na fotograficznych drukarkach atramentowych. 

Zacznijmy od tego czym jest papier fotograficzny? Odpowiedź wydaje się być prosta, ale nie dla każdego musi być aż tak oczywista. Każdy papier dedykowany do zadruku atramentowego ma budowę wielowarstwową. Dla uproszczenia przyjmijmy, że istnieje:

• warstwa dolna (podkład/podłoże) - zależnie od użytego materiału bazowego wpływa głównie na trwałość odbitki i jej ogólny wygląd, a także decyduje o odporności na promieniowanie słoneczne.

• warstwa wierzchnia (chłonna) - odpowiada za przyjęcie atramentu, jego precyzyjną dystrybucję i utrwalenie kropel atramentu tworzących obraz; określa też strukturę i typ wykończenia, wpływając tym samym na wygląd i ogólne wrażenia odbioru drukowanego zdjęcia.

Nierozłączną cechą każdego papieru jest jego gramatura określająca wagę (w gramach) arkusza o powierzchni 1 metra kwadratowego. W nazewnictwie stosuje się oznaczenie „gsm” lub po prostu g/m². Zazwyczaj ze wzrostem gramatury rośnie też grubość papieru i jego sztywność, dlatego dobierając odpowiedni papier upewnij się, jakie nośniki są obsługiwane przez Twoje urządzenie drukujące. Tylko profesjonalne drukarki fotograficzne umożliwiają swobodne drukowanie na papierach o gramaturze powyżej 300 g/m². 

Rodzaje papierów fotograficznych

KLASYCZNE PAPIERY FOTOGRAFICZNE to najpopularniejszy segment papierów typu RC (Reisin Coated), które bazują na specjalnej warstwie polietylenu (PE) i wyglądem przypominają klasyczną odbitkę fotograficzną z labu chemicznego. Czasami spotyka się określenie „papiery plastikowe”. Dzięki warstwie polietylenu atrament nie wchłania się w głąb papieru, co znacznie wpływa na wysoką precyzję i końcową jakość drukowanych prac. Papiery RC zawierają wodoodporną emulsję i zazwyczaj też domieszki wybielaczy optycznych (OBA), które pochłaniają promieniowanie UV wzmacniając efekt „świecenia i bielszej bieli”. Nośniki z tej grupy mają gramaturę z przedziału 200-300 g/m² i mogą być używane z większością drukarek atramentowych (szczegóły do sprawdzenia w instrukcji obsługi danego modelu). Jeśli chodzi o typ wykończenia to dominują głównie papiery błyszczące (gloss/glossy), matowe gładkie (bez połysku) oraz pół-błyszczące (semi-gloss) i pół-matowe o zróżnicowanej strukturze, ziarnistości i stopniu połysku. Tutaj spotykamy określenia takie jak: Satin, Pearl, Lustre, Velvet. 

Miej na uwadze, że papiery o błyszczącej gładkiej powierzchni nadają zdjęciom wrażenia wyrazistości i mocniejszych kolorów oraz większego kontrastu. Niestety są bardzo podatne na refleksy, palcowanie i rysy. Mają też tendencje do przylepiania się do szyby lub grubej albumowej folii.

Z kolei papiery fotograficzne o połyskliwej półmatowej powierzchni są zdecydowanie bardziej odporne na odblaski i odciski palców. Cechuje je mniejsza kontrastowość i niższy poziom nasyceń, przy zachowaniu pewnego stopnia połysku. Są dobrym kompromisem dla osób szukających w miarę uniwersalnego i niedrogiego papieru, który nada się do fotografii ekspozycyjnej i różnego rodzaju prezentacji portfolio. 

Papiery matowe stanowią swoistą podgrupę z uwagi na brak połysku i zróżnicowane odcienie bieli. Nadają się znakomicie do różnego rodzaju grafik i zdjęć o stonowanym nastroju oraz  do fotografii czarno-białej. Zazwyczaj mają gramaturę do 250 g/m² i przypominają trochę papiery artystyczne, jednak bez właściwości archiwalnych. 

PAPIERY ARTYSTYCZNE przypominają w dotyku i wyglądzie kartkę bloku technicznego lub brystolu. Zazwyczaj są głęboko matowe i wykonane w 100% z bawełny lub alfa-celulozy. Cechują się zróżnicowaną, często charakterystyczną strukturą i fakturą powierzchni. Mają też właściwości archiwalne (bezkwasowość) dzięki podwyższonej odporności na starzenie. W większości przypadków nie zawierają wybielaczy optycznych (OBA). Mają potencjalne zastosowanie kolekcjonerskie i muzealne, do archiwizacji zbiorów bibliotecznych oraz do wszelkiego rodzaju reprodukcji fotograficznych i prac przeznaczonych do długotrwałej ekspozycji w galeriach lub wystawach plenerowych.

Do tej grupy zaliczamy także papiery barytowe i FB (FibreBase), które stanowią jakość i klasę samą w sobie. Swoją wyjątkowość zawdzięczają warstwie barytu (siarczanu baru), dzięki któremu możesz uzyskać na fotografii smolistą czerń, świetlistą biel oraz blask przykuwający uwagę. I to bez stosowania rozjaśniaczy optycznych! Ponadto takie podłoża cechują się też szerokim gamutem i bardzo szeroką dynamiką tonalną. Dlatego też papiery barytowe wykazują rewelacyjne właściwości archiwalne i są cenione na całym świecie za wrażenie najwyższej jakości tradycyjnej odbitki ciemniowej z nutką szlachetności. 

PODŁOŻA PŁÓCIENNE to papiery o płóciennej strukturze (typu CANVAS) to zazwyczaj podłoża bawełniane lub polibawełniane przystosowane specjalnie do zadruku w drukarkach atramentowych. Wyglądem i fakturą przypominają płótna malarskie. To co je odróżnia, to rodzaj i wygląd splotu oraz elastyczność i odporność na uszkodzenia mechaniczne. Dedykowane są głównie do drukowania reprodukcji malarstwa, ale można też drukować zdjęcia i grafiki.  Występują w formatach arkuszowych, ale zazwyczaj stosuje się w ich przypadku druk z rolki w rozmiarze 24, 36, 42 i 44 cale. Takie podłoża są też najdroższe, dlatego trzeba zwracać większą uwagę na ofertę poszczególnych producentów.