Co kryje w sobie standard EXIF?

Czym dokładnie są dane EXIF?

W dosłownym tłumaczeniu z języka angielskiego Exchangeable Image File Format jest zbiorem wymiennych metadanych i zawiera w sobie różne, szczegółowe informacje na temat konkretnego pliku cyfrowego – grafiki, fotografii, materiału wideo lub dźwięku.  

Do zapisu „pliku EXIF" dochodzi niemal zawsze w momencie, w którym decydujesz się nacisnąć spust migawki aparatu – także tego w Twoim smartfonie – lub uruchomić przycisk nagrywania w kamerze.

Ten zautomatyzowany proces umożliwia stały wgląd w strukturę danych zapisanego materiału bazując na tzw. tagach, które można przyrównać do cyfrowych etykiet.

Zadaniem tagów jest zakodowanie historii danego pliku z indywidualną nazwą oraz zawartością; uzyskana w ten sposób standaryzacja umożliwia bezproblemową analizę pliku na każdym urządzeniu oraz w każdym miejscu na mapie świata. 

Tagi można podzielić na trzy główne grupy, których przykładowe nazwy i przeznaczenie przedstawiam w poniższej tabelce:

Nazwa grupy	Nazwa tagu	Zawarta informacja
Techniczne	FStop, ExposureTime	Parametry techniczne ekspozycji
Opisowe	Model, Software	Dane o producencie i wykorzystanym oprogramowaniu
Czasoprzestrzenne	DateTimeOriginal, GPSLatitude	Miejsce i czas wykonania ekspozycji

EXIF jest sukcesywnie udoskonalany już od ponad trzech dekad, a jego najnowsza wersja 3.0 pojawiła się w maju 2023 – ostatnia aktualizacja miała miejsce w grudniu 2024 roku; za wszelkie zmiany w standardzie odpowiada międzynarodowa organizacja Camera & Imaging Products Association (CIPA) oraz japońska firma-matka JEITA. 

Jakie podstawowe informacje można odnaleźć w metadanych EXIF?

• datę oraz godzinę jego utworzenia,
• precyzyjną geolokalizację jego wykonania,
• informacje o modelu urządzenia, na którym doszło do jego zapisu,
• dane o przebiegu migawki aparatu,
• szczegóły dotyczące ustawień ekspozycji: wartość przysłony, ISO, czas naświetlania,
• dane o wybranej rozdzielczości, formacie obrazu, szybkości transmisji bitów, liczbie megapikseli, przestrzeni barwnej,
• dane o użytym oprogramowaniu (postprodukcja),
• informacje o różnych modyfikacjach: kadrowanie, retusz, ingerencja AI,
• miniaturę oryginalnego zdjęcia (tzw. thumbnail) lub materiału wideo,
• dane o jego autorze.

Jak i gdzie sprawdzać EXIF?

Jest kilka różnych sposobów na to, żeby zarządzać danymi EXIF: 

• Pierwszą i najbardziej podstawową metodą jest sprawdzenie właściwości pliku poprzez kliknięcie go prawym przyciskiem myszy – w zależności od danego systemu operacyjnego znajdź okno Szczegóły – Windows, lub Informacje – MacOS.
  
  
• Kolejną metodą jest skorzystanie z profesjonalnych programów do obróbki fotografii lub materiałów wideo, takich jak Adobe Photoshop, Capture One czy DaVinci Resolve; umożliwiają one wprowadzenie zmian w strukturze pliku oraz ich ponowny zapis.
  
  
• Bardzo popularnym narzędziem jest darmowy ExifTool, który odczytuje, porządkuje, modyfikuje oraz ponownie zapisuje dane pliku w przystępnej formie; program ten obsługuje ponad 240 różnych formatów plików – od klasycznych RAW, JPEG, MOV, AVI i MKV, poprzez formaty dokumentalne PDF lub .docx oraz pliki dźwiękowe – WAV, MP3, a także pliki fontów czy też .exe i .zip.
  
  
• Pliki EXIF można również „prześwietlać" online; popularne narzędzia to Metadata2Go, ExifInfo, Pics.io Video Metadata Viewe lub Jimpl. Pamiętaj jednak o tym, że Twoje dane wrażliwe – zdjęcia prywatne lub dokumenty – lepiej analizować za pomocą programów wgranych na komputer lub urządzenie mobilne, a nie na zupełnie obcym serwerze!
  
  
• Kolejnym sposobem są aplikacje mobilne – ich dostępność jest naprawdę ogromna, ale w tym przypadku również należy zachować czujność i pobierać je tylko z bezpiecznych źródeł – np. ze Sklepu Play lub AppStore.

Zastosowanie danych EXIF

Edukacja

Umiejętne skanowanie zawartości formatu EXIF pozwala efektywnie uczyć się „na błędach" – szybka analiza aspektów technicznych zdjęć umożliwia wdrożenie natychmiastowych poprawek, jeśli te są konieczne. Czasem warto zerknąć w EXIF również wtedy, gdy zależy Ci na powtarzalności jakiegoś efektu, ale nie jesteś wstanie przypomnieć sobie konkretnych ustawień sprzętowych z przeszłości. 

Wielu twórców udostępnia swoje prace w sieci z pełnym dostępem do ich szczegółowych parametrów – EXIF w tym przypadku jest skutecznym narzędziem edukacyjnym, które może na przykład podpowiadać jak używać konkretnego obiektywu, aby osiągnąć podobny efekt rozmycia widoczny na zdjęciu autorstwa Twojego ulubionego fotografa.

Tworzenie katalogów i dopasowanie plików

Nadrzędną funkcją EXIF jest też „robienie porządków" – w momencie, gdy importujesz swój plik na nośnik, jest on poddawany automatycznej segregacji w odniesieniu do różnych swoich właściwości, np. chronologii powstania lub w kontekście marki sprzętu.

Uporządkowane metadane ułatwiają twórcom szybką synchronizację materiału; przydaje się to przykładowo podczas pracy z filmem, gdy istnieje potrzeba zharmonizowania obrazu i dźwięku z kilku kamer jednocześnie – tutaj pomagają informacje o kodzie czasowym, czyli Timecode – czy też w sytuacji, gdy twórca próbuje uzyskać spójny colorgrading swojego materiału z tablicami LUT dopasowanych pod odpowiedni profil barwny. 

Prywatność i bezpieczeństwo 

Weryfikacja praw autorskich to kolejny bardzo ważny aspekt powiązany z tym formatem; EXIF może zawierać w sobie informacje o autorze, autonomiczny znak wodny oraz jego dane kontaktowe, a tym samym stanowić dowód o jego własności intelektualnej.

Paradoksalnie jednak dane EXIF można bardzo łatwo sfałszować, ponieważ nie są one w żaden sposób zaszyfrowane.

W tym miejscu warto wspomnieć o znacznie skuteczniejszej technologii Content Credentials (C2PA), która niemal całkowicie eliminuje problem fałszerstw i manipulacji z pomocą cyfrowych podpisów – są one dużo skuteczniejsze do potwierdzania autentyczności materiałów cyfrowych wrzucanych współcześnie do Internetu.   

EXIF w sieci – o czym należy pamiętać?

Zanim udostępnisz swoje materiały w Internecie, warto mieć na uwadze te dwa aspekty:

• Jeśli publikujesz w sieci zdjęcia lub filmy bezpośrednio z aparatu, to postaraj się to robić za pośrednictwem witryn, które automatycznie usuwają dane EXIF z importowanych przez Ciebie materiałów – np. Facebook, Instagram, platforma X.
  
  
• Jeżeli jednak wysyłasz dane za pośrednictwem różnych usług chmurowych – typu DropBox lub Dysk Google – to koniecznie pamiętaj o usunięciu informacji o geolokalizacji pliku, modelu sprzętu – w tym numeru seryjnego! – oraz innych danych wrażliwych potencjalnie zapisanych w EXIF; ta sama zasada dotyczy rozpowszechniania plików za pomocą poczty elektronicznej, czy też umieszczania ich np. na popularnych platformach sprzedażowych.

Jak usunąć dane EXIF?

Na koniec załączam dla Ciebie ściągawkę z szybkiego usuwania EXIF dla różnych systemów i najpopularniejszych programów:

• Windows: Wejdź we Właściwości → Szczegóły; kliknij „Usuń właściwości oraz informacje osobiste”, a następnie „Utwórz kopię z usuniętymi wszystkimi możliwymi właściwościami”.
  
  
• MacOS: Wejdź w Podgląd → Narzędzia → Inspektor; kliknij „I" w kółku (Informacje), a następnie zakładkę GPS oraz „Usuń informacje o położeniu" – ta metoda usuwa dane o geolokalizacji.
  
  Chcąc usunąć inne dane EXIF skorzystaj z konwersji pliku do formatu JPEG: kliknij Podgląd → Eksportuj; następnie przytrzymaj klawisz Option (Alt) i kliknij w menu formatów; sprawdź czy nie jest zaznaczona żadna opcja dotycząca zachowania metadanych, możesz również użyć wspomnianego już ExifTool. 
  
  
• Adobe Lightroom: Kliknij w Eksport → Metadate; a następnie wybierz w menu (Include) dane, które chcesz zachować lub wykluczyć.
  
  
• Adobe Photoshop: Wejdź w Plik → Eksportuj → Eksportuj jako; znajdź sekcję Metadane i zamień na „Brak" lub „Prawa autorskie i informacje kontaktowe".
  
  
• Capture One: Znajdź zakładkę Export Recipes, następnie Metadate i zaznacz dane do usunięcia.
  
  
• DaVinci Resolve: W zakładce Deliver znajdź Render Settings, a następnie otwórz File; odznacz opcję Export Guide oraz Preserve metadata.
  
  
• Adobe Premiere: Wejdź w Eksport → Metadata → Opcje, a następnie zaznacz „Brak".

Sprawdź inne artykuły w kategorii Poradników:

Co to są pliki proxy?

Jaki dysk zewnętrzny wybrać?

Stwórz z nami swój pierwszy zestaw do vlogowania!

Grafika w banerze:
Ron Lach